Học tiếng trung tốt tại Hà Nội, Tp.HCM

[Thành ngữ tiếng Trung] Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy

Phạm Dương Châu 17.08.2020 Thành ngữ tiếng Trung

Hôm nay các bạn hãy cùng Tiếng Trung Dương Châu khám phá ý nghĩa của câu nói thường xuất hiện trong những bộ phim cổ trang “quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy” nhé

1. Quân tử nhất ngôn trong tiếng Trung là gì ?

Tiếng Trung: 君 子 一 言

Phiên âm: jūn zǐ yì yán 

Dịch nghĩa: Quân tử nhất ngôn 

Quân tử là từ dùng để chỉ những người biết cách xử thế, có học vấn trong xã hội phong kiến. Khái niệm này do Khổng Tử đưa ra để dạy con người biết cử xử, ăn ở, đối đãi giữa người với người, người với xã hội, người với thiên nhiên. Xét về nghĩa đen thì còn có thể hiểu “Quân tử” là con vua, hoặc cũng có thể hiểu là Người (tử) có tinh thần, khí chất cao minh, đức độ như Vua (Quân là Vua). Quan niệm về quân tử nói chung còn rất nhiều nhưng cơ bản là như vậy.
Nhất ngôn là 1 lời, tức là nếu anh nói ra 1 lời thì phải giữ lời, phải chính xác, phải trước sau như một. Còn ngược lại mà ăn nói 2 lời, ăn ở 2 lòng, lèm bèm, dèm pha thì gọi là kẻ tiểu nhân. Ai hay lèm bèm, suy bụng ta ra bụng người (theo nghĩa xấu) thì hay bị coi là “Lấy lòng kẻ tiểu nhân để đo lòng người quân tử”. Nhưng ai không làm được chữ Tín hoặc không tán thành quan điểm trên thì hay nói lái đi rằng “Quân tử nói đi (tức là nói 1 lời) là quân tử dại, quân tử nói lại (tức là nói 2 lời) là quân tử khôn”.

Trong sách “Luận ngữ”, Khổng Tử có đưa ra dấu hiệu nhận biết “kẻ quân tử”. Lời người quân tử nói ra có sức nặng như núi Thái Sơn. Có câu: “Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy” (quân tử nói một lời, bốn ngựa khó đuổi). Chính là nói một lời khi đã phát ra thì không thể thu lại, cũng ý rằng, lời nói của người quân tử rất uy tín, không dễ đổi thay.

Như ta đã biết được chính trong xã hội phong kiến thì “quân tử” là từ được dùng để chỉ những người biết cách đối nhân xử thế. Chỉ những người có học vấn và còn do mang nặng tư tưởng của Khổng Tử mà “quân tử” ở đây dường như là để chỉ là những người đàn ông, phụ nữ không được nhắc đến và “không xứng” khi được gọi như vậy. Vì quan niệm Quân tử do Khổng Tử đề xuất vào thời phong kiến trọng nam khinh nữ nên Quân tử không dành để chỉ người phụ nữ, nhưng thực tế cho đến nay có lẽ quan niệm này đã thay đổi. “Nhất ngôn” đó chính là một lời không thay đổi. Do vậy, ta có thể hiểu tổng thể câu tục ngữ này có nghĩa đó chính là một người tử tế, một người có cư xử đúng mực thì nói lời là phải giữ lấy lời, đã hứa là nhất định sẽ làm được chứ không phải là để hứa suông. Chúng ta không nên nghĩ rằng : lời nói gió bay. Lời nói gió bay là chỉ không có bằng chứng, cãi lý trước tòa. Còn giữa hai người với nhau, hoặc với đám đông, nếu chỉ cần 1 lời nói không hợp tình, hợp lý hoặc xúc phạm nhau thì sẽ bị dư luận lên án, đối phương ghét bỏ mà không cần tòa nào xử cả. Vì thế mới có câu “Lời nói đọi máu”, “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”…

Tam cương ngũ thường 

2. Cách dùng của “Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy”

“Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy” đây là một câu thành ngữ để chỉ rằng:

Đối với người quân tử là những người có hành vi khoáng đạt, nói là làm, thường giúp những người khó khăn, người yếu thế hơn mình. Người quân tử khi gặp những chuyện bất bình thì sẵn sàng ra tay giúp đỡ.

Có những khi việc giúp đỡ người khác có thể làm cho họ khó khăn, nhiều khi ảnh hưởng đến bản thân nhưng họ vẫn sẵn sàng ra tay cứu giúp, không nề hà, không so đo về bản thân mình….

Đó là tính cách của người quân tử. Vì thế những người quân tử đã nói thì lời nói của họ nặng tựa thái sơn, họ rất trọng lời nói, trọng lời hứa. Khi họ đã nói thì họ sẽ làm. Chứ không phải như kẻ tiểu nhân, đầu lưỡi thì ngọt ngào nhưng đằng sau đó là tìm cách hại người hoặc chỉ hứa suông không bao giờ thực hiện.

Vì thế người quân tử đã nói thì lời nói của họ là một, khi đã quyết định thì họ không bao giờ thay đổi quyết định của mình mặc cho quyết định ấy nhiều khi phải thiệt cho bản thân, nhiều khi còn hại đến tính mạng. Cho nên mới có câu “Quân tử nhất ngôn”

Lời nói đã phát ra không bao giờ thay đổi, vì thế tứ mã nan truy là vế giải thích cho tính cách khí khái của người quân tử. Trước đây ông cha chúng ta đi lại tất cả đều bằng ngựa do vậy con ngựa là biểu tượng, là hình tượng cho sức mạnh, cho sự di chuyển nhanh. Khi lời nói của người quân tử đã phát ra thì cho dù có dùng tới 4 con ngựa cũng khó truy đuổi là thế.

Nói tóm lại câu này dùng để diễn tả tính cách của người quân tử, đã nói là làm, đã quyết định là không bao giờ thay đổi, họ sống luôn luôn có chính kiến của mình

Khác với kẻ tiểu nhân luôn tìm cách nịnh hót, làm được lòng người trên, lừa dối người dưới mình

3. Một số cụm từ kết hợp với “Tứ mã nan truy” 

1. Tiếng Trung: 一言既出 驷马难追 

Phiên âm: Yī yán jì chū,sì mǎ nán zhuī
Dịch nghĩa: Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy (Một lời nói ra bốn ngựa khó theo, một lời nói ra như bát cháo hoa đổ xuống đất)

2. Tiếng Trung: 君子一言 驷马难追

Phiên âm: Jūnzǐ yī yán sìmǎ nán zhuī
Dịch nghĩa: Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy (Quân tử chỉ nói một lời, lời đã nói ra thì không thể thu lại)

4. Ví dụ về “Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy” 

– Tiếng Trung: 大丈夫一言既出,驷马难追 

Phiên âm: Dàzhàngfū yī yán jìchū, sìmǎ nán zhuī
Dịch nghĩa: Đại trượng phu nhất ngôn cửu đỉnh, tứ mã nan truy

– Tiếng Trung: 你可得做一个一言既出,驷马难追的君子

Phiên âm: Nǐ kě dé zuò yīgè yī yán jìchū, sìmǎ nán zhuī de jūnzǐ
Dịch nghĩa: Con phải làm một người quân tử nói lời phải giữ lấy lời

– Tiếng Trung: 这话出自于你的口,一言既出,驷马难追,你可要说话算数

Phiên âm: Zhè huà chūzì yú nǐ de kǒu, yī yán jìchū, sìmǎ nán zhuī, nǐ kě yào shuōhuà suànshù
Dịch nghĩa: Lời này cậu đã nói ra thì phải giữ lời đấy, nhất ngôn cửu đỉnh tứ mã nan truy

– Tiếng Trung: 咱们是君子一言,驷马难追,订好的条约就要遵守 

Phiên âm: Zánmen shì jūnzǐ yī yán, sìmǎ nán zhuī, dìng hǎo de tiáoyuē jiù yào zūnshǒu
Dịch nghĩa: Chúng ta quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy, phải tuân thủ hiệp ước đã định

– Tiếng Trung: 咱们君子一言,驷马难追,明天早上在南门不见不散 

Phiên âm: Zánmen jūnzǐ yī yán, sìmǎ nán zhuī, míngtiān zǎoshang zài nán mén bùjiàn bú sàn
Dịch nghĩa: Nhất ngôn cửu đỉnh, tứ mã nan truy, ngày mai gặp nhau ở cổng phía Nam, không gặp không về nhé

Tổng hợp các thành ngữ tiếng Trung thường dùng 

0 0 votes
Xếp hạng bài viết
Theo dõi
Thông báo
guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả các bình luận
TOP